.jpg)
Adem rustig door en werk harder: Waarom mindfulness op de werkvloer soms averechts werkt.
Steeds meer werkgevers zetten mindfulnessprogramma’s in om werkstress te verminderen en duurzame inzetbaarheid te vergroten. Mediteren op de werkvloer, yoga met collega’s, of een mindfulness app gebruiken.
Onderzoek laat zien dat mindfulness in potentie kan bijdragen aan vermindering van ervaren stress, verbeterde emotieregulatie en meer psychologisch welzijn bij werknemers (Vonderlin et al., 2023).
Er bestaat ook kritiek op de manier waarop mindfulness soms binnen organisaties wordt ingezet. In sommige werkomgevingen wordt mindfulness benaderd als een instrumentele oplossing: Een methode om werknemers sneller te laten herstellen, productiever te maken en beter te laten functioneren onder hoge druk, zonder dat de onderliggende oorzaken van stress daadwerkelijk veranderen. Dit fenomeen wordt McMindfulness genoemd: Mindfulness toepassen als individuele copingstrategie binnen ongezonde systemen, waarbij structurele problemen buiten beeld blijven (Purser et.al., 2013).
Dat is problematisch. Wanneer mindfulness uitsluitend wordt ingezet om prestaties te optimaliseren of werknemersefficiënter te laten functioneren binnen chronisch belastende werkomstandigheden, verdwijnt de oorspronkelijke bedoeling van mindfulness naar de achtergrond. Onderzoek naar burn-out en chronische stress laat zien dat duurzaam herstel afhankelijk is van factoren zoals herstelmogelijkheden, autonomie, psychologische veiligheid en realistische belasting (Maslach et.al.,2016).
Mindfulness werkt daarom minder goed wanneer het uitsluitend wordt benaderd als instrument om productiviteit te verhogen. De kern van mindfulness is namelijk niet méér controle, harder functioneren of voortdurende zelfoptimalisatie, maar juist bewustwording van automatische patronen, grenzen, stressreacties en herstelbehoeften.
Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) gaat niet om “nog beter presteren onder druk”, maar om een andere relatie ontwikkelen tot stressoren, prestatiedruk en automatische reacties. De stressor en de spanningen worden niet genegeerd, maar juist bewust erkend. Het doel is niet dat problemen verdwijnen, of het hoofd leger en rustiger wordt, maar dat de deelnemer leert zich anders tot die problemen te verhouden en leert om in balans te zijn en veerkrachtig te worden, met alle onrust die er is.
Gezonde organisaties combineren mindfulness daarom idealiter met bredere aandacht voor werkcultuur, herstel, autonomie, sociale veiligheid en realistische verwachtingen. Mindfulness kan werknemers ondersteunen, maar kan structureel ongezonde werkomstandigheden niet compenseren.
Referenties
Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry,15(2), 103–111.
Purser, R. E., & Loy,D. (2013). Beyond McMindfulness. Huffington Post.
Vonderlin, R., Biermann, M., Bohus, M., &Lyssenko, L. (2023). Mindfulness-based programs in the workplace: A meta-analysis of randomized controlled trials. Mindfulness, 14, 1–18.
